На 27 февруари, во организација на Институтот за истражување во животна средина, градежништво и енергетика (ИЕГЕ) и Градежниот факултет – Скопје, се одржа хакатон на кој 17 тимови млади визионери ја креираа иднината. Хакатонот „Младински идеи за одржливи градби“ не беше само натпревар – тоа беше движење кое покажа дека зелената транзиција во Македонија има свои нови лидери.

Процес кој започна со знаење

Патот на младите иноватори започна многу пред финалниот настан. Процесот стартуваше на 13 февруари, кога за време на воведниот час 17 тимови од 10 училишта од целата држава и нивните ментори се запознаа со предизвикот. Клучниот дел од овој подготвителен период беше задолжителниот онлајн курс „Вовед во циркуларна економија“ на едукативната платформа на ИЕГЕ. Овој предмет служеше како неопходен теоретски темел, кој им овозможи на учениците да ги разберат принципите на повторна употреба на материјали и енергетска ефикасност уште пред да го повлечат првиот потег на своите проекти.

Тимовите беа поделени во две групи и работеа на сценарија кои ја поттикнаа нивната креативност:

• „Циркуларен кампус – одржливо училиште на иднината“: Предизвик за создавање образовни простори со нула отпад и максимална енергетска независност.
• „Циркуларна трансформација на напуштен јавен објект“: Визија за вдахнување нов живот во заборавените градби преку принципите на одржливост.

Колаборативно-Иновативен (КО-ИН) © модел: Синергија за иновации

Она што го издвојуваше овој настан беше примената на КО-ИН © моделот (Collaborative-Innovative Model) – концепт за овозможување соработка и иновации. Овој пристап создаде силен мост помеѓу академската заедница, индустријата и невладиниот сектор. Покрај организаторите ИЕГЕ и Градежниот факултет, процесот на имплементација беше поддржан од докажани партнери како Junior Achievement Macedonia, Градежен институт Македонија (ГИМ) и EIT RawMaterials.

Свој значаен придонес даде и Стопанската комора за мал бизнис, додека две четиричлени комисии со мешовит состав будно ги следеа и ги оценуваа идеите, барајќи ја совршената рамнотежа помеѓу иновативноста и применливоста.

Хакатонот се организира во рамки на проектот „Хаб за циркуларна економија на Западен Балкан “(WBCE Hub), поддржан од Програмата RECONOMY на Шведската агенција за меѓународен развој (Sida), како и проектот CATALYST, кофинансиран од Erasmus+ Programme.

Признанија за најдобрите решенија

По презентацијата на сработеното и деталната евалуација од страна на жири-комисијата, беа прогласени најуспешните тимови. Како поттик за нивната посветеност и иновативност, во секое од двете сценарија беа доделени по три награди за најдобрите решенија.

Сепак, организаторите се погрижија признанието да биде споделено со сите учесници — сите ученици добија дипломи и симболични награди, како благодарност за вложениот труд и поттик за понатамошно унапредување на нивните знаења и интереси во областа на одржливото градење.

Трансформација на учесниците и заедницата

Придобивките од овој процес се видливи низ искуствата на сите инволвирани страни. За учениците, овој настан значеше многу повеќе од обичен сертификат.

Нови вештини за новите генерации

• Вештини и кариерно насочување: Практични знаења за енергетска ефикасност и директен контакт со потенцијални идни факултети и компании.
• Тимска работа: Соочување со реални еколошки предизвици преку заедничко решавање проблеми.

„Ова е искуство кое ги менува ставовите и те учи на нови работи. Го препорачувам на сите кои се интересираат за иднината на планетата.“ — Јоци Ѓорѓевска, ученичка во СГГУС „Здравко Цветковски“.

Поддршка за професорите и училиштата Професорите-ментори добија пристап до над 70 стручни курсеви за одржливост на платформата на ИЕГЕ, што овозможува долгорочно усовршување на наставниот процес.

„Моите очекувања беа надминати. Пријатно сум изненадена од мотивираноста на учениците, што е резултат на интересните теми и добрата организација.“ — Александра Арсовска, професор-ментор од СОУ Гимназија „Гоце Делчев“ – Куманово

За училиштата, овој проект значеше унапредување на истражувачката настава и јакнење на соработката со академската заедница, поставувајќи ги на мапата на образовни институции кои активно работат на одржлив развој.

Овој хакатон не беше само натпревар, туку моќна потврда дека младите во Северна Македонија поседуваат визија, знаење и енергија да бидат вистинските двигатели на зелената транзиција. Преку синергијата на КО-ИН © моделот и заедничката посветеност на ИЕГЕ, академската заедница и индустријата, покажавме дека одржливата иднина не е само далечна цел, туку реалност која веќе денес ја градиме заедно со новите генерации лидери во градежништвото.

YOUTH IDEAS FOR SUSTAINABLE BUILDINGS: THE PATH FROM INSPIRATION TO INNOVATIVE SOLUTIONS

On February 27^th , organized by the Institute for Research in Environment, Construction, and Energy (IEGE) and the Faculty of Civil Engineering – Skopje, a hackathon brought together 17 teams of young visionaries to shape the future. The hackathon “Youth Ideas for Sustainable Buildings” was not just a competition—it was a movement demonstrating that the green transition in North Macedonia has its new leaders.

A Process That Started with Knowledge

The journey of the young innovators began long before the final event. The process started on February 13^th , when during the introductory session, 17 teams from 10 schools across the country and their mentors were introduced to the challenge. A key part of this preparatory period was the mandatory online course “Introduction to Circular Economy” on IEGE’s educational platform. This course served as a crucial theoretical foundation, allowing students to understand principles of material reuse and energy efficiency even before taking their first step in their projects.

The teams were divided into two groups and worked on scenarios designed to spark their creativity:

• “Circular Campus – Sustainable School of the Future”: A challenge to create educational spaces with zero waste and maximum energy independence.
• “Circular Transformation of an Abandoned Public Building”: A vision for giving new life to forgotten structures through sustainability principles.

Collaborative-Innovative (CO-IN)© Model: Synergy for Innovation

What set this event apart was the application of the CO-IN© model (Collaborative-Innovative Model) – a concept designed to enable collaboration and innovation. This approach created a strong bridge between the academic community, industry, and the NGO sector. In addition to the organizers IEGE and the Faculty of Civil Engineering, the implementation process was supported by established partners such as Junior Achievement Macedonia, Civil engineering Institute Macedonia (CEIM), and EIT RawMaterials.

The Chamber of Commerce for Small Business also contributed significantly, while two four-member mixed panels closely monitored and evaluated the ideas, seeking the perfect balance between innovation and applicability.

The hackathon was organized within the framework of the project “Circular Economy Hub for the Western Balkans (WBCE Hub)”, supported by the RECONOMY Programme of the Swedish International Development Cooperation Agency (Sida), as well as the CATALYST project, co-funded by the Erasmus+ Programme.

Recognition for the Best Solutions

After the project presentations and detailed evaluation by the jury, the most successful teams were announced. As an incentive for their dedication and innovation each of the two scenarios were given three awards for the best solutions.

Nonetheless, the organizers ensured that recognition was shared with all participants—all students received certificates and symbolic awards, as gratitude for their efforts and encouragement for further development of their knowledge and interest in sustainable construction.

Transformation for Participants and the Community

The benefits of this process were visible through the experiences of all involved. For the students, this event meant much more than a simple certificate.

New Skills for New Generations

• Skills and Career Orientation: Practical knowledge on energy efficiency and direct contact with potential future universities and companies.
• Teamwork: Facing real environmental challenges through collaborative problem-solving.

“This is an experience that changes your perspective and teaches you new things. I recommend it to anyone interested in the planet’s future.” — Joci Gjorgjevska, student at SGGUS “Zdravko Cvetkovski”.

Support for Teachers and Schools

Mentor teachers gained access to over 70 professional courses on sustainability through IEGE’s platform, enabling long-term enhancement of the teaching process.

“My expectations were exceeded. I was pleasantly surprised by the students’ motivation, which is a result of the interesting topics and good organization.” — Aleksandra Arsovska, mentor teacher at SOU Gymnasium “Goce Delchev” – Kumanovo.

For the schools, this project meant improved research-based teaching and strengthened collaboration with the academic community, placing them on the map of educational institutions actively working on sustainable development.

This hackathon was not just a competition, but a powerful confirmation that the youth in North Macedonia possess the vision, knowledge, and energy to be the true drivers of the green transition. Through the synergy of the CO-IN model and the joint dedication of IECE, the academic community, and industry, we demonstrated that a sustainable future is not just a distant goal—it is a reality we are already building today together with the new generations of leaders in civil engineering.